امروزه تراس و بالکنها دیگر تنها یک المان جانبی برای اتصال به ساختمان نیستند؛ سبک طراحی و ارائه پوشش مناسب برای محافظت بیشتر از محوطه، میتواند کارایی این فضا را به شکلی قابل توجه افزایش دهد. به عبارت دیگر اجرای سقف تراس و بالکن با تنظیم میزان نور ورودی، تابش آفتاب یا بارش برف و باران، عنصری تعیین کننده در امکان استفاده از این فضا در شرایط اقلیمی مختلف خواهد بود. با این حال راهکارهای مختلفی چون انواع سایبان پارچهای، سیستمهای متحرک و پوششهای سختی که به بازار عرضه شدهاند، از نظر ساختار، مزایا و کارایی تفاوتهای بسیاری با یکدیگر دارند.
در نتیجه آشنایی با مشخصات فنی و ویژگیهای هر یک از انواع سقف تراس، برای در اختیار داشتن حداکثر بهرهوری ضروری است. در واقع این مسئله پیش از آن که یک تصمیم ظاهری ساده باشد، به بررسی عواملی چون ابعاد دهانه، کاربری فضا، شرایط اقلیمی، نیاز به باز و بسته شدن پوشش و همچنین محدودیتهای سازهای در محل اجرا نیاز دارد. بنابراین در ادامه محبوبترین مدلهای سقف متحرک پارچهای، فلزی، شیشهای، پلی کربنات و سازه پارچهای را از جنبههای مختلف به شما معرفی خواهیم تا انتخابی ساده و مطابق بر نیاز واقعی پروژه داشته باشید.
سقف تراس و بالکن چیست و چه کاربردی دارد؟
طراحی تراس (Terrace) و بالکن (Balcony) برای ساختمانها با هدف ایجاد یک ارتباط مستقیم بین فضای داخلی و محیط بیرونی صورت گرفت. بالکنها عموماً یک فضای الحاق شده به نمای بنا با مساحت نسبتاً کوچک هستند. در حالی که تراسها میتوانند سطح وسیعتری را ارائه کرده و در امتداد طبقات سازه یا بام ساختمان اجرا شوند. این ساختار منجر شده تا بسیاری از ساختمانهای مسکونی و تجاری از این فرصت برای ایجاد محلی جهت پذیرایی، صرف غذا، ایجاد فضای سبز، استراحت و… استفاده کنند. در نتیجه نصب سقف تراس و بالکن به عنوان یک عنصر جانبی، میتواند با فراهم کردن پوشش مناسب در برابر عوامل محیطی، محدودیت کاربری این مکانها را به حداقل برساند.
مهمترین کاربردهای سقف تراس و بالکن
- محافظت از افراد در برابر تابش مستقیم خورشید، اشعه مضر UV و گرمای شدید
- جلوگیری از ورود آب و عدم امکان استفاده از فضا در بارشهای سنگین برف و باران
- افزایش کارایی و مدت زمان استفاده از فضای باز در ساعات مختلف روز و تمامی فصول سال
- ایجاد سایهبان کارآمد برای فضای نشیمن، مبلمان و تجهیزات موجود در تراس و بالکن
- کنترل میزان نور وارد شده به فضا و تنظیم زاویه تابش در سیستمهای سقف متحرک
- انعطاف پذیری بیشتر محیط برای مصارف مکانهای تفریحی، تجاری و مسکونی
- اجرای طراحی معماری منحصر به فرد با انتخاب فرمهای شاخص، سازه و پوشش متناسب پروژه
انواع سقف تراس و بالکن ؛ ثابت یا متحرک؟
برای اجرای سقف بالکن و تراس گزینههای مختلفی از نظر نحوه عملکرد، نوع پوشش و ساختار وجود دارد. مهمترین تفاوت و اولین گام برای خرید این سازه، انتخاب بین سیستمهای متحرک یا ثابت است. در واقع سقف و سایبانهای ثابت پس از اجرا در موقعیت مشخصی باقی میمانند و مناسب اجرا در فضاهای نیازمند به یک پوشش دائمی هستند. در مقابل سقفهای متحرک، گزینه جدیدتری هستند که با امکان تغییر وضعیت خود، انعطاف پذیری بیشتری را برای باز و بسته شدن پوشش فضا متناسب با شرایط آبوهوایی فراهم میکنند.
شیوه باز و بسته شدن سقف نیز میتواند به صورت دستی یا برقی طراحی شود. پس از انتخاب نوع سیستم حرکتی، جنس پوشش سقف تراس و بالکن است که تنوع بسیاری را در اختیار مصرف کنندگان میگذارد. به نحوی که سقف پارچهای قابل اجرا به صورت ثابت و متحرک بوده و دیگر سیستمهای آلومینیومی، شیشهای و پلی کربنات اغلب با ساختار متحرک طراحی میشوند. هر یک از این متریالها، رفتار به خصوصی را در برابر میزان عبور نور، رطوبت، حرارت، ضربه و… دارند. در نتیجه تحلیل فنی فضای پروژه و تناسب میان الزامات آن با عملکرد پوشش، تصویر کاملی از گزینه مناسب ارائه خواهد کرد.
سایبان تراس پارچهای ثابت
پارچه معماری جز پرکاربردترین متریالها در اجرای یک پوشش مقاوم و ماندگار با فرم پذیری بالا است. در واقع سایبان پارچه ای، متشکل از سیستمی شامل یک سازه نگه دارنده فلزی، کابل، اتصالات و غشای پارچهای است که با ایجاد نیروی کششی کنترل شده، پایدار میشود. بر خلاف سایر مصالح سنتی که اغلب یک سقف تخت و صلب ایجاد میکنند، فرم نهایی سازههای پارچهای بر اساس هندسه سطح، نقاط اتصال، جهت آبرو و مسیر انتقال نیرو طراحی میشود. در نتیجه نه تنها از نظر ظاهری تنوع بالایی را در مدلهای سفارشی و پیش ساخته ارائه میکنند، بلکه از نظر طراحی مقاوم با شیب صحیح و مسیر تخلیه آب نیز برای اجرای انواع سقف تراس کاملاً مهندسی شده هستند.
متداولترین پوشش برای ساخت این سبک از سازهها، پارچههای صنعتی PVC/PES یا پوششهای تخصصیتر چون PTFE هستند. چرا که ساختاری ضد آب، ضد قارچ، ضد اشعه UV و غیر قابل اشتعال دارند. برای بخشهای فلزی سایبان تراس چون اسکلت و یراقآلات نیز اغلب از فولاد St37 یا آلومینیوم استفاده میشود. اما به طور کلی میزان ضخامت، آلیاژ، درجه کیفی و سایر جزئیات مربوط به جنس مواد سایبان پارچهای بر اساس ابعاد دهانه، شرایط اقلیمی و کاربری پروژه انتخاب میشود. در صورت انتخاب صحیح این مواد از میان متریالهای با کیفیت و نگهداری درست، طول عمر سقف تراس و بالکن بین 10 الی 20 سال خواهد بود.
مزایای سایبان پارچهای ثابت :
- پوشش مستحکم، ضد آب و ضد UV خورشید
- قابلیت شستشو و نظافت با نگه داری آسان
- وزن پایین سازه و کاهش بار مرده
- انعطافپذیری در طراحی و امکان اجرای فرمهای متنوع
- مناسب برای دهانههای مختلف و با کمترین ستون گذاری
معایب سایبان پارچهای ثابت :
- طراحی ثابت، بدون امکان باز و بسته شدن سقف
- نیازمند طراحی و اجرا با محاسبات و جزئیات دقیق مهندسی سازه
- تأثیر پذیری عملکرد و دوام سازه از جنس پارچههای معماری
بیشترین کاربرد سایبان پارچهای ثابت :
تراس ویلا، سقف روفگاردن، سایبان رستوران، کافه، فضاهای تجاری و بالکنهای بزرگ.
سقف متحرک تراس و بالکن آلومینیومی
برای اجرای سقف تراس و بالکن با جنس فلزی، آلومینیوم بهترین انتخاب است. چرا که این ماده به نسبت دیگر فلزات از وزن پایینتری برخوردار بوده و قابلیت ساخت مقاطع دقیق و امکان اجرای پوشش سطحی مقاوم در برابر عوامل محیطی را فراهم میکند. به نحوی که سقف متحرک آلومینیومی شامل سیستمی متشکل از تیغهها یا پروفیلهای آلومینیومی است که به کمک ریلهای هدایت کننده، اتصالات و مکانیزم حرکتی برقی، پوشش فضا را متناسب با نیاز کاربران باز یا بسته میکند. علاوه بر آن، طراحی سقف متحرک ساینا با سیستم آب بندی کامل اجرا میشود. بنابراین فرایند جمع آوری و تخلیه آب در مناطق پر بارش به راحتی کنترل خواهد شد.
در اجرای انواع سقف تراس متحرک با جنس آلومینیوم، وضعیت سازه موجود، زیر سازی، فضای کافی برای نصب و نحوه اتصال آن به ساختمان اهمیت ویژهای دارد. به خصوص در مکانهایی که با محدود ابعاد یا ظرفیت باربری روبرو هستند. در نتیجه باید با محاسبات دقیق مهندسی سازه و استانداردهای معماری اقدام به طراحی و اجرای پوشش آلومینیومی کرد. چنانچه طراحی و نصب سازه به درستی صورت بگیرد و در نهایت کیفیت متریال و نگه داری آن در سطح مطلوبی باشد، میتوان انتظار طول عمری معادل 20 الی 30 سال را از این پوشش داشت.
مزایای سقف متحرک آلومینیومی :
- کنترل آسان باز و بسته بودن سقف به صورت برقی
- امکان تنظیم زاویه تابش نور و میزان پوشش دهی سقف
- بالاترین سطح استحکام در برابر بار برف و دارای سیستم تخلیه آب
- ظاهر مدرن، لوکس و یکپارچه متناسب با هر سبکی از معماری
- انعطاف پذیری بالا و تبدیل فضای تراس و بالکن به محیط چهار فصل
معایب سقف متحرک آلومینیومی :
- محدودیت بیشتر و وزن بالاتر نسبت به پوششهای پارچهای
- وابستگی حرکت سازه به مکانیزم حرکتی و تجهیزات برقی
- هزینه بالا به دلیل میزان مصرف آلومینیوم و موتور وارداتی
بیشترین کاربرد سقف آلومینیومی
پوشش تراس رستوران و کافههای لوکس، محوطه ویلا، بالکن ساختمان و پاسیوهای کوچک.
سقف متحرک پارچهای برای پوشش تراس و بالکن
رقیب اصلی و البته پرفروش سازه چادری ثابت برای پوشش سقف تراس و بالکن، سقف متحرک پارچهای است. این سازه نیز مانند سقفهای آلومینیومی قابلیت باز و بسته شدن به کمک موتورهای الکتریکی تیوبلار را دارد و پوشش آن با نیروی محرکه موتور در امتداد ریلها، حرکت میکند. در نتیجه بر خلاف نمونههای ثابت آزادی عمل بیشتری را برای تغییر وضعیت فضا نسبت به تابش خورشید، بارش باران و برف در اختیار مصرف کنندگان خواهد گذاشت. از نظر شباهت، پوشش این دو سبک سازه تقریباً مشابه یکدیگر است و هر دو با پارچههای صنعتی PVC با لایههای محافظی چون PVDF طراحی میشوند.
انتخاب نوع پارچه و ساختار آن کاملاً وابسته به شرایط اقلیمی، الزامات پروژه و ابعاد فضا است. در پروژههای شرکت ساینا، ما از برندهای تولیدکنندگان معتبری چون مهلر المان، سیون بلژیک و کایا ترکیه استفاده میکنیم. چرا که کیفیت پارچهها علاوه بر ارائه خاصیت ضد آب بودن، Anti-UV و خود تمیز شوندگی، طول عمری بین 15 الی 20 سال را به همراه دارند. در نتیجه مهندسان ساینا با بررسی فنی و تخصصی ابعاد، نقاط اتصال، وضعیت سازه موجود و مسیر حرکت، برای هر پروژه اقدام به طراحی اختصاصی و متناسب با شرایط آن میکنند.
مزایای سقف متحرک پارچه ای :
- قابلیت باز و بسته شدن آسان به صورت برقی و عملکرد اتوماتیک
- وزن پایینتر پوشش نسبت به مصالح سنتی و کاهش بار مرده
- انعطافپذیری در طراحی و تنوع بالا در پارچه و رنگ بندی
- امکان ایجاد سایه در زمان نیاز و باز کردن پوشش سقف در شرایط مناسب
- قیمت اقتصادی سازه و سرمایه گذاری ارزشمند در فضاهای تجاری
معایب سقف متحرک پارچه ای :
- نیاز به برق، موتور الکتریکی و تجهیزات حرکتی پیشرفته
- حساسیت عملکرد سیستم به کیفیت اجرا و نگهداری اصولی
- قیمت بالاتر نسبت به سایبانهای پارچهای ثابت و معمولی
بیشترین کاربرد سقف پارچه ای :
تراس خانه و حیاط مسکونی، محوطه یا روف گاردن رستوران و کافهها، بالکن فضاهای تجاری.
سقف شیشهای بالکن
اگر علاقهمند به داشتن حداکثر دید در فضای باز تراس و بالکن هستید، شیشه یکی از متریالهای محبوب برای اجرای انواع سقف تراس شفاف است. این ماده با امکان عبور حداکثر نور طبیعی و دید به محیط بیرون، پیوند میان فضای خارجی و داخلی را به شیوهای مدرن حفظ میکند. در نمونههای اجرایی از پنلهای شیشهای، سازه نگه دارنده، پروفیلها و اتصالاتی مستحکم استفاده میشود که میتواند به صورت ثابت و یا متحرک طراحی شود. ساخت سقف شیشهای تراس نیز با شیشه سکوریت یا لمینت ایمن صورت میگیرد. به این دلیل که قطعات این نوع شیشهها با وجود لایه اضافه میانی، در هنگام شکست پخش و پرتاب نخواهند شد.
از نظر انتخاب نوع شیشه، ضخامت و ابعاد پنل، طراحی بر اساس دهانه، بارهای وارد شده و جزئیات سازهای پروژه تعیین میشود. با این حال به دلیل وزن بسیار بالای شیشه نسبت به متریالهای دیگری چون پارچه یا پلی کربنات و البته قیمت قابل توجه این ماده، تنها برای پروژههای لوکس و شاخص کاربردی خواهد بود. همچنین از آن جایی که شیشه کنترل چندانی روی نور طبیعی و حرارت وارد شده از سقف تراس و بالکن ارائه نمیکند، عملکرد بسیار محدودی برای معماری ساختمان دارد.
مزایای سقف شیشهای تراس :
- بیشترین میزان عبور نور طبیعی و حفظ دید با شفافیت بالا
- قابل اجرا به صورت سیستمهای متحرک جمع شونده و ثابت
- ظاهر مدرن و لوکس برای پروژههایی با بودجه بالا
- امکان استفاده از فضای تراس با حفظ ارتباط بصری با محیط
- مقاومت بالا در برابر نفوذ رطوبت و تغییرات جوی با شیشههای مرغوب
معایب سقف شیشهای تراس :
- وزن بسیار بالا و محدودیت در متراژهای گسترده
- نیاز به سازه و زیرسازی مناسب جهت حفظ امنیت فضا و نظافت مداوم
- گران قیمت ترین نوع پوشش و هزینه قابل توجه نسبت به دیگر متریالها
بیشترین کاربردهای سقف شیشه ای :
پوشش تراسهای لوکس رستوران و کافه، ویلاهای مدرن و پروژههای معماری خاص.
سقف تلسکوپی و پلی کربنات برای تراس و بالکن
آخرین پوشش مناسب برای طراحی انواع سقف تراس و بالکن، پلی کربنات است که نوعی ماده ترموپلاستیک سبک با مقاومت بالا محسوب میشود. پلی کربناتها قابلیت اجرا به صورت ورقهای شفاف تک جداره یا چند جداره با رنگ بندیهای متنوعی را دارند. وزن بسیار پایین و هزینه اقتصادی این ماده در قیاس با شیشه منجر شده تا انتخابی مناسب برای جایگزین شدن آن باشد. به ویژه آن که در نمونههای چند جداره عایق حرارتی در سطح قابل قبولی قرار دارد و نفوذ رطوبت، پوسیدگی و خوردگی نیز نزدیک به صفر است. همچنین میتوان از ورقهای دارای محافظ UV به جهت بهبود کیفیت پوشش سقف استفاده کرد.
فروش پوششهای پلی کربنات متحرک عمدتاً با نام سقف متحرک تلسکوپی صورت میگیرد. در این سبک از سازههای جمع شونده، بخش متحرک سازه به صورت سگمنتهایی متصل به یکدیگر و بر روی ریلهای مخصوص قرار میگیرند. سپس با کمک نیروی انسانی و یا اجرا به صورت موتورایز شده، بر روی یکدیگر جمع میشوند. این ساختار که توسط مجموعه ساینا به شکل تخصصی و متناسب با شرایط پروژه طراحی میشود، کنترل کاملی را برای ایجاد یک فضای کاملاً محفوظ در تراس و بالکن ارائه میکند.
مزایای سقف تلسکوپی و پلی کربنات :
- وزن و قیمت کمتر نسبت به شیشه و کاهش بار مرده واردشده به سازه
- عبور مناسب نور طبیعی بدون نیاز به استفاده از پنلهای شیشهای سنگین
- مقاومت مناسب در برابر رطوبت و شرایط فضای باز با ورقهای باکیفیت
- امکان باز و بسته شدن بخش زیادی از سطح تراس با ساختار تلسکوپی پنلها
- مناسب برای دهانه و تراسهای بزرگ که فضای نصب بالایی دارند
معایب سقف پلی کربنات تلسکوپی :
- نیازمند دقت بالا در طراحی اتصالات و جزئیات به دلیل انبساط و انقباض حرارتی پلیکربنات
- امکان تغییر شفافیت و کدر شدگی سطح پلی کربنات در طول زمان
- نیازمند فضای گستردهتر نسبت پوشش ثابت و زیرسازی تخصصی
بیشترین کاربردهای سقف پلی کربنات :
مناسب پوشش تراسهای بزرگ با کاربری گلخانه، طراحی روفگاردن، فضای باز حیاط و استخرهای روباز
چطور بهترین پوشش را برای تراس و بالکن انتخاب کنیم؟
یکی از سوالهای اساسی در خصوص سقف تراس و بالکن، چگونگی انتخاب بهترین پوشش نسبت به کاربری فضاست. همان طور که متوجه شدید هر سبکی از سازه و هر نوعی از پوشش مزایا، معایب و مشخصات فنی مخصوص به خود را دارد که بسته به اولویتهای پروژه باید به آن ها توجه کرد. بنابراین برای تصمیم گیری بهتر، میتوان موارد زیر را بررسی کرد:
انعطاف پذیری سقف : چنانچه امکان تغییر وضعیت سقف در طول روز یا فصلهای مختلف حائز اهمیت است، انواع سقفهای متحرک پارچه ای، الومینیومی، پلی کربنات و شیشهای انتخاب بسیار مناسبتری نسبت به نمونههای ثابت هستند.
فرم و طراحی معماری فضا : اگر فرم پذیری پوشش سقف بالکن و تراس و هماهنگی آن با معماری پروژه مهم است، سایبان پارچهای و سازههای کششی پیشنهاد میشوند. این سایبانها قابلیت اجرا در هندسههای مختلف را دارند.
شفافیت و ورود نور طبیعی : برای مکانهایی که میزان دید به محیط بیرون و شفافیت سقف تراس در اولویت است، سقف شیشه یا پلی کربنات با حداکثر میزان عبور نور، انتخاب کارامد و قابل اجرا به صورت ثابت یا متحرک هستند.
عایق حرارتی و رطوبت : چنانچه سازه در مناطق پر بارش یا سردسیر نصب میشود، سازههای آلومینیومی و پلی کربنات با آب بندی کامل، شیب بندی و طراحی سیستم تخلیه آب، عملکرد به مراتب پر بازدهتری خواهند داشت.
قیمت سقف بالکن و تراس ؛ عوامل مؤثر بر هزینهها
میزان بودجه موجود برای اجرای سقف متحرک و خرید سایبان، یکی از مهمترین عوامل در انتخاب سازه متناسب با نیازمندیهای پروژه است. هر چند که قیمت انواع سقف تراس تحت تأثیر مجموعهای از معیارها چون نوع سیستم سقف، مساحت و ابعاد دهانه، نوع پوشش، جنس سازه، کیفیت تجهیزات و پیچیدگی اجرا قرار دارد. علاوه بر آن ملزوماتی چون پوششهای پارچهای یا موتورهای تیوبلار که از کشورهای اروپایی و آسیایی وارد میشوند نیز بر اساس ارز جهانی برآورد هزینه خواهند شد. در نتیجه امکان اعلام یک مبلغ دقیق، ثابت و همیشگی برای اغلب پروژههای معماری وجود ندارد.
به همین دلیل ما در ساینا، کارشناسانی آموزش دیده را در نظر گرفتهایم تا به صورت لحظهای، پاسخگوی قیمت سقف تراس و بالکن در انواع نمونههای قابل اجرا باشند. در این خصوص ما با جمع آوری اطلاعات اولیه از شرایط محل پروژه، متراژ، نیازمندیهای فضا، مکانیزم حرکتی و پوشش مناسب، مشخصات فنی را تعیین و در نهایت تمامی هزینههای آن را اعلام میکنیم. این روند از تغییرات ناگهانی هزینهها و اضافه شدن مبالغ غیر قابل پیشبینی در طی فرایند اجرای پروژههای ساینا جلوگیری خواهد کرد.
جمعبندی
خرید سقف تراس و بالکن پیش از آن که وابسته به انتخاب یک مدل مشخص باشد، در گرو نوع کاربری فضا، نیاز به حرکت باز و بسته شدن پوشش، سیستم حرکتی و سایر مشخصات فنی پروژه است. به نحوی که تراس یک واحد ساختمان مسکونی نسبت به بالکن یک ساختمان اداری یا تراس کافه و رستوران نیازهای متفاوتی را از نظر نورگیری، کنترل شرایط جوی و میزان استفاده به همراه دارد. بنابراین پیشنهاد میشود تا در خصوص داشتن یک انتخاب مناسب، از متخصصان این حوزه راهنمایی دریافت کنید. چرا که معماران، طراحان و مهندسان کارازموده در این حوزه، اطلاعات فنی لازم در خصوص بار وارد بر سازه، استانداردهای لازم، مجوزهای شهرداری، نحوه زیرسازی، فونداسیون و… را در اختیارتان میگذارند. بنابراین با دقت نظر بیشتر و البته همخوانی کامل میان بودجه، کارایی، سلیقه و المان های بصری اقدام به نصب سازه خواهید کرد.
سوالات متداول
انتخاب بهترین پوشش برای سقف وابسته به نیازمندی های فضا و کاربری پروژه دارد. اما به طور کلی سقف های متحرک و به ویژه از نوع پارچه ای، با انعطاف پذیری بیشتر، قیمت مناسب و طول عمر قابل قبول، محبوبتر هستند.
بله. شرکت ساینا نمونه های مختلفی از انواع سقف تراس را با پوشش های پارچه ای، آلومینیومی، پلی کربنات و شیشه ای، بسته به شرایط فضا، بودجه و کارایی لازم اجرا میکند.
اجرای سقف و پوشش های متحرک و غیر دائمی اغلب نیازمند مجوز شهرداری نیستند. با این حال پیش از اجرا این مسئله از سمت مراجع لازم مورد بررسی قرار میگیرد تا در صورت نیاز اقدام به دریافت آن شود.
در میان پوشش های قابل اجرا سایبان چادری و بعد از آن سقف متحرک پارچه ای از هزینه اقتصادیتری نسبت به دیگر متریالهای مدرن و کاربردی برخوردار هستند.
